Hiperaktiviteti tek fëmijët – Çfarë duhet të dinë prindërit

Prindërit mund ta kenë të vështirë të kuptojnë se disa sjellje të fëmijëve të tyre shkojnë përtej të së zakonshmes. Ky artikull do ju ndihmojë të kuptoni kur realisht duhet të fillojë shqetësimi për të.

Hiperaktiviteti tek fëmijët dhe se cfarë duhet të dinë prindërit janë si më poshtë:

1. Sjellje normale e fëmijëve apo hiperaktivitet?
2. Si duken fëmijët me hiperaktivitet?
3. Simptomat e hiperaktivitetit
4. Efektet pozitive të ADHD
5. Këshilla për prindërit
6. Këshillat shkollore për fëmijët me ADHD

1. Sjellje normale e fëmijëve apo hiperaktivitet?

Dallimi midis ADHD dhe “sjelljes normale të fëmijëve” është e vështirë. Nëse një fëmijë ka vetëm simptoma të impulsivitetit ose mungesës së vëmendjes, të cilat shfaqen në disa situata të caktuara, nuk do të thotë që ka ADHD.

Por, nëse fëmija tregon një numër të shenjave dhe simptomave të ADHD që janë të pranishme në të gjitha situatat – në shtëpi, në shkollë dhe në lojë – është koha për ta ndihmuar.

Prindërit duhet të konsiderojnë disa gjendje mjekësore, çrregullime psikologjike dhe ngjarje stresuese të jetës, të cilat mund të shkaktojnë simptoma që duken si ADHD. 

Në këtë rast, një profesionist i shëndetit mendor mund t’ju ndihmojë të kuptoni burimin e sjelljes së çrregulluar, që përveç se mund të jetë e shkaktuar nga ADHD, mund të vijë dhe si rezultat i:

• Një ngjarje jetësore traumatike (p.sh. vdekja e një të afërmi, abuzimet, divorci, dhuna, bullizmi).
• Çrregullimeve psikologjike (p.sh. depresion, ankth apo çrregullim bipolar).
• Çrregullime të sjelljes (p.sh. çrregullim i sjelljes, çrregullim kundërshtues).
• Aftësive të kufizuara në të nxënë ose probleme me leximin, shkrimin, aftësitë motorike ose gjuhën.
• Probleme të shëndetit fizik (probleme me tiroiden, kushtet neurologjike, epilepsinë dhe çrregullimet e gjumit).

2. Si duken fëmijët me hiperaktivitet?

Shumë njerëz, kanë përceptimin se një fëmijë me ADHD, bën sjellje jashtë kontrrollit, kërcen gjithandej duke prishur të gjithë sendet përreth, apo duke ulëritur.

Por, në fakt janë dy realitete:

1. Disa fëmijë janë hiperaktivë – impulsiv.
2. Disa fëmijë janë hiperaktivë – impulsiv.

Nuk është se fëmijët me hiperaktivitet nuk mund të kushtojnë vëmendje. Kur bëjnë gjëra që u pëlqejnë, ata nuk e kanë problem të përqendrohen dhe të qëndrojnë në detyrë. Por kur detyra është e mërzitshme, ata largohen.

Fëmijët me hiperaktivitet shpesh kërcejnë nga detyra në detyrë pa përfunduar asnjë prej tyre.

Gjithashtu kanë probleme të përqendrohen nëse ka gjëra që ndodhin rreth tyre, ata zakonisht kanë nevojë për një mjedis të qetë në mënyrë që të qëndrojnë të përqendruar.

Megjithatë, ADHD shfaqet ndryshe, tek fëmijë të ndryshëm, si:

• Fëmijë, të qetë, jo hiperaktiv apo impulsiv, por të pavëmendshëm;
• Fëmijë hiperaktiv dhe impulsiv, por në gjendje të kushtojnë vëmendje;
• Hiperaktiv, impulsiv dhe me mungesë të theksuar vëmendjeje (forma tipike e ADHD);
• Fëmijët që kanë vetëm simptoma të pavmendjes dhe përqëndrimit;

ADHD është një çrregullim neuro-zhvillimor i zakonshëm që zakonisht shfaqet në fëmijërinë e hershme, zakonisht para moshës shtatë vjeç. 

3. Simptomat e hiperaktivitetit

Të  gjithë mund të njohim fëmijë që nuk mund të rrinë ulur, të cilët kurrë nuk duket se na dëgjojnë, nuk ndjekin udhëzime, ose që bëjnë komente të papërshtatshme në kohë të papërshtatshme. 

Ndonjëherë këta fëmijë etiketohen si shqetësues dhe kritikohen se janë dembel dhe të padisiplinuar. Sidoqoftë, ata mund të kenë ADHD.

Shenja më e dukshme e ADHD-s  është hiperaktiviteti – ata janë gjithmonë në lëvizje. Përpiqen të bëjnë disa gjëra njëherësh, duke u kërcyer nga një aktivitet në tjetrin, duke mos përfunduar asnjë.

ADHD e bën të vështirë për fëmijët të kontrrollojnë energjinë e tyre, lëvizin papushim, kanë probleme në të folur, deri tek problemet e  vëmendjes. 

Hiperaktiviteti tek fëmijët, ka këto sipmtoma:

• Lëvizin nga vendi në vend, vrapojnë, ngjiten sipër objekteve të larta;
• Kanë vështirësi të ulen apo të qëndrojnë të qetë;
• Flasin shumë – shpesh pa kuptim;
• Ka probleme të qëndrojë i përqendruar;
• Shpërqendrohet lehtë nga mjedisi i jashtëm;
• Mërzitet me një detyrë para se ta përfundojë;
• Duket sikur nuk dëgjon kur i flet;
• Nuk të shikojnë në sy;
• Ka vështirësi të mbajë mend udhëzimet;
• Nuk i kushton vëmendje detajeve;
• Bën gabime të pakujdesshme;
• Ka probleme me organizimin dhe planifikimin e detyrave;
• Shpesh humbet librat, lodrat ose sendet e tjera;
• Kanë shpërthime të shpeshta zemërimi, pasi kanë vështirësi në menaxhimin e emocioneve të fuqishme;

4. Efektet pozitive të ADHD

Imagjinata dhe kreativiteti 

Fëmijët që kanë ADHD mund të jenë çuditërisht krijues dhe imagjinativë. 

Motivimi 

Kur ata janë të motivuar, punojnë shumë dhe përpiqen të kenë sukses. 

Fleksibiliteti

Për shkak se këta fëmijë konsiderojnë shumë mundësi dhe alternativa në të njëjtën kohë, janë më të hapur për ide të ndryshme.

Spontaniteti dhe energjia

Fëmijët me ADHD rrallë janë të mërzitshëm. Ata janë të interesuar për shumë gjëra të ndryshme dhe kanë personalitet energjik dhe argëtues për grupin.

Sens humori

Ata thonë gjëra pa menduar dhe bëjnë veprime qesharake të cilat i përmirësojnë me kalimin e kohës kur shikojnë që i bëjnë të tjerët të qeshin.

5. Këshilla për prindërit

Nëse fëmija juaj është hiperaktiv, i pavëmendshëm dhe impulsiv, mund t’ju marrë shumë energji për ta detyruar atë të dëgjojë, mbarojë një detyrë, ose të rri ulur.

Por, ekzistojnë strategji efektive të prindërimit që mund të ndihmojnë fëmijët, për të korigjuar sjelljet e tyrë problematike, pa sakrifikuar  gjallërinë e tyre natyrale.

Strategjitë që prindërit duhet të dinë për të menaxhuar hiperaktiviteti tek fëmijët, janë si më poshtë:

Kujdesuni

Për veten tuaj që të jeni të aftë të kujdeseni për fëmijën. Hani shëndetshëm, bëni stërvitje, gjumë të mjaftueshëm, etj.,

Organizim

Ata anë nevojë për strukturë që të qëndrojnë të përqendruar. Thjeshtojeni orarin e tij dhe mbaje të zënë me aktivitete krijuese.

Konstantë

Jini të qëndrueshëm në gjërat që u kërkoni, që ata të mësohen të kenë rutinën e tyre të përditshme.

Komunikoni qartë

Bëni rregulla të thjeshta të sjelljes. Vendosni pritshmëri të qarta. 

Inkurajoni aktivitetin fizik dhe gjumin

Aktiviteti fizik përmirëson përqendrimin dhe nxit zhvillimin e trurit. Gjithashtu një gjumë i plotë, zvogëlon simptomat e ADHD.

Ushqimi

Për të menaxhuar simptomat e ADHD, planifikoni vakte të rregullta, çdo tre orë. Eleminoni ushqimet me sheqer të tepërt.

Socializimi

Ndihmoje atë të bëjë miq, të bëhet dëgjues më i mirë, të mësojë të lexojë fytyrat e njerëzve dhe gjuhën e trupit.

Dashuri

Ata gjithashtu kanë nevojë për shumë dashuri, mbështetje dhe inkurajim.

6. Këshillat shkollore për fëmijët me ADHD

Mendoni se çfarë u kërkohet fëmijëve të bëjnë në ambientin e shkollës: 

• Uluni; 
• Dëgjo; 
• Vëmendjen këtu; 
• Ndiqni udhëzimet; 
• Përqëndrohu.

Këto janë pikërisht ato gjëra, që fëmijët me hiperaktivitet kanë vështirësi t’i bëjnë – jo sepse nuk janë të gatshëm, por sepse truri i tyre nuk do t’i “lejojë”. Por kjo nuk do të thotë që fëmijët me ADHD nuk mund të kenë sukses në shkollë. 

Ka mënyra që prindërit, mësuesit dhe psikologët mund të bëjnë për të ndihmuar:

• Fillimisht, bëni një vlerësim të pikave të dobëta dhe të forta individuale të secilit fëmijë.
• Hartoni strategji krijuese për ta ndihmuar fëmijën të përqëndrohetnë detyrë dhe të zhvillojë aftësinë e tij / saj të plotë.
• Mund të konsultoheni me psikologun e shkollës për të bërë një plan trajtimi të personalizuar që plotëson nevojat specifike. 
• Trajtimi efektiv për fëmijë me ADHD përfshin terapi të sjelljes, edukim dhe trainim të prindërve, mbështetje sociale dhe ndihmë në shkollë.

Konkluzion

Hiperaktiviteti tek fëmijët, mund të shkaktojë shumë probleme nëse nuk trajtohen simptomat. Fëmijët mund të trajtohen si të padisiplinuar në shkollë dhe ambiente tjera, kur në fakt ata vuajnë nga pamundësia për të kontrrolluar veten.

Mund të futen lehtë në telashe dhe e kanë të vështirë të shoqërohen me të tjerë ose të bëjnë miq. Këto vështirësi mund të çojnë në vetëvlerësim të ulët për veten dhe shumë stres për të gjithë familjen.

Trajtimi mund të sjellë një ndryshim dramatik në simptomat e fëmijës me:

• Mbështetjen e duhur;
• Implementimin e një diete specifike;
• Një plan  ushtrimesh
• Modifikimin e mjedisit shtëpiak për të minimizuar shpërqendrimet,etj,.

Nëse fëmija juaj lufton me simptoma që duken si ADHD, mos prisni të kërkoni ndihmë profesionale.