Atashimi ankthioz – Si krijohet, shenjat dhe rast terapie

Rreth gjysma e njerëzve kanë një stil atashimi ankthioz ose të pasigurt dhe kjo shpesh lidhet me mënyrën si janë ndjerë në marrëdhëniet e para në jetë.

Lidhjet që formojmë me kujdestarin kryesor krijojnë një plan që ndikon thellësisht në mënyrën se si navigojmë marrëdhëniet e rritura.

Kuptimi i stilit të lidhjes ankthioze në marrëdhënie është thelbësor sepse këto modele të hershme nuk zhduken. Ato na ndjekin në partneritetet romantike, miqësitë dhe lidhjet profesionale. 

Për shkak të këtij ndikimi të qëndrueshëm, njohja e shenjave bëhet hapi i parë drejt ndërtimit të lidhjeve më të shëndetshme.

Në këtë postim, do të shqyrtojmë se:

1. Si krijohet atashimi ankthioz
2. Shenjat që keni atashim ankthioz
3. Çfarë aktivizon atashimin ankthiz
4. Rast: Një marrëdhënie që filloi të ndihej e sigurt

1. Si krijohet atashimi ankthioz

Atashimi ankthioz në marrëdhënie buron nga kujdesi të papërshtatshëm ose të paparashikueshëm gjatë fëmijërisë, sidomos gjatë fëmijërisë së hershme. 

Kur një prind i përgjigjet nevojave të një fëmije me ngrohtësi një moment, por i injoron ato në momentin tjetër, fëmija mëson se dashuria dhe vëmendja ndihen si të kushtëzuara. 

Kjo paparashikueshmëri krijon pasiguri, dhe si pasojë, fëmija adopton strategji për të mbajtur afërsinë.

Sjelljet prindërore që kontribuojnë në këtë model përfshijnë: 

• të qenit emocionalisht të paarritshëm në momente kritike
• përgjigjja e ngadaltë ndaj shenjave të shqetësimit
• lëvizja midis angazhimit të tepruar dhe tërheqjes
• kujdestarët tregojnë sjellje të lidhjes ankthioze ose shmangëse
  • fëmijët internalizojnë këto modele

Një kujdestar që përballet me traumat e tij të papërpunuara mund të prindërojë pa dashje nga një vend i plagëve të tij. 

Disa të dhëna

Sipas hulumtimeve, rreth 93 përqind e adoleshentëve të rritur nga një prind me Çrregullim të Personalitetit Borderline kanë përjetuar keqtrajtim ose abuzim. 

Po ashtu, depresioni prindëror lidhet me abuzimin nga prindërit dhe një rrezik të rritur që fëmijët më vonë të zhvillojnë depresionin vetë.

Roli i eksperiencave të fëmijërisë së hershme

Stilet e lidhjes formohen dhe zakonisht stabilizohen deri në moshën tre vjeçare. 

Gjatë këtyre viteve formuese, fëmijët zhvillojnë atë që psikologët e quajnë “modele funksionuese” në bazë të mënyrës se si kujdestarët përgjigjen ndaj nevojave të tyre. 

Një model funksionues përfshin pritshmëri nëse të tjerët do të jenë aty gjatë kohëve stresuese dhe nëse emocionet e fëmijës kanë rëndësi.

Kërkimet tregojnë se njerëzit që kishin më shumë konflikte me nënat e tyre, ishin më pak të afërt me to. Ose ata qe kishin nëna të ashpra dhe pak ngrohtësi gjatë fëmijërisë dhe adoleshencës, tentojnë të ndihen më të pasigurt në marrëdhëniet e tyre si të rritur. 

Cilësia e miqësive të fëmijërisë gjithashtu parashikon sigurinë e marrëdhënieve romantike në të rritur.

Pse vazhdon ky stil kur bëhemi të rritur

Këto modele vazhdojnë sepse nevojat emocionale të paplotësuara në mënyrë të pavetëdijshme udhëheqin sjelljen tonë në marrëdhëniet e rritura. 

Ne gravitojmë drejt situatave që ndihen të njohura, edhe kur ato përjetësojnë plagët tona. 

Eksperiencat e mëvonshme të jetës gjithashtu mund të forcojnë atashimin ankthioz. 

Tradhtia, shpërthimet e përsëritura, një partner që alternon mes sjelljes së ngrohtë dhe të ftohtë, ose një ndarje që ndjehej e papritur, mund të mësojnë sistemin tuaj nervor se lidhja është e brishtë.

Por edhe dikush që dikur ishte i sigurt, mund të bëhet më ankthioz pas mjaft zhgënjimesh.

2. Shenjat që keni atashim ankthioz

Të njohësh nëse bën pjesë në këtë kategori kërkon të shqyrtosh se si mendon, ndihesh dhe vepron në lloje të ndryshme marrëdhëniesh.

Veçoritë emocionale dhe sjellëse tek atashimi ankthioz

Në thelb, lidhja ankthioze manifeston një frikë të fortë nga braktisja dhe një nevojë të vazhdueshme për siguri që je i dashur dhe i dëshiruar. 

Vetëvlerësimi yt ka tendencën të jetë i ulët, dhe mund të kesh vështirësi me ndjenjat e pavlerësisë. 

Të besosh te të tjerët ndjehet e vështirë sepse përvojat e kaluara të mësuan se disponueshmëria emocionale është e paparashikueshme.

Mund të gjesh veten të paaftë për të toleruar të qenit vetëm, duke ndjerë ankth pa dikë tjetër afër. 

Ndryshimet e vogla në humorin ose sjelljen e një partneri mund të shkaktojnë shqetësim të tepruar. Në mënyrë të rëndësishme, mund të analizosh tepër ndërveprimet, duke kërkuar kuptime të fshehura në mesazhe ose tonin e zërit. 

Refuzimi dhe kritika godasin veçanërisht fort, shpesh duke konfirmuar frikërat e tua më të këqija për të mos qenë mjaft i mirë.

Si vepron në partneritetet romantike 

Në marrëdhëniet romantike, atashimi ankthioz nxit sjellje që synojnë të sigurojnë afërsinë, por shpesh dështojnë. 

Ti bëhesh i shqetësuar për nevojat e partnerit tënd ndërsa neglizhon të tuat. 

Kontakti i vazhdueshëm ndjehet i nevojshëm, dhe përgjigjet e vonuara ndaj mesazheve mund të rrisin ankthin tënd.

Xhelozia shfaqet lehtësisht kur partneri juaj kalon kohë me të tjerët ose kërkon hapësirë. Mund të përdorni ndjenjën e fajit ose taktika kontrolluese për t’i mbajtur ata afër. 

Të kënaqni të tjerët bëhet natyrë e dytë ndërsa përpiqeni të jeni të pazëvendësueshëm. Kufijtë ndihen kërcënues në vend që të jenë të shëndetshëm, dhe mund të testoni besnikërinë ose angazhimin e partnerit tuaj vazhdimisht.

Modelet në miqësi dhe marrëdhënie të tjera

Po ashtu, atashimi ankthioz formon miqësitë përmes dhënies së tepërt dhe shqetësimit se miqtë nuk ju vlerësojnë aq sa ju i vlerësoni ata.

Dërgoni shumë mesazhe kur dikush merr shumë kohë për t’u përgjigjur. Pyetje si “A jemi mirë?” ose “A je i zemëruar me mua?” bëhen të shpeshta.

Xhelozia shfaqet kur miqtë duken të afërt me të tjerët, dhe keni frikë se do të harroheni ose do të përjashtoheni.

3. Çfarë aktivizon atashimin ankthiz

Atashimi ankthioz nuk qëndron i fjetur. 

Situata të caktuara në marrëdhënie aktivizojnë sistemin e lidhjes dhe e dërgojnë atë në alarm të lartë. Të kuptuarit e këtyre aktivizuesve ndihmon në njohjen e kur sistemi juaj nervor kalon në modin e zbulimit të kërcënimeve.

Kur partneri juaj tërhiqet

Distanca fizike ose emocionale ndjehet si një kambanë alarmi. Kur partneri juaj kërkon hapësirë, bëhet më pak afektiv, ose duket i shpërqendruar kur jeni së bashku, sistemi juaj i lidhjes e interpreton këtë si një braktisje të mundshme. 

Hulumtimet tregojnë se në ditët kur njerëzit me lidhje të ankthshme ndihen se partneri i tyre është më i angazhuar se zakonisht, ata raportojnë ndjenja më pozitive për marrëdhënien dhe ndihen më pak të shqetësuar. 

Përkundrazi, tërheqja e perceptuar krijon efektin e kundërt.

Sistemi juaj nervor nuk bën dallim midis një partneri që ka nevojë për kohë vetëm për t’u rikarikuar dhe një refuzimi të vërtetë. Të dy regjistrohen si rrezik. 

Cikli i ndjekjes dhe tërheqjes fillon kur ju afroheni për të ndjerë siguri ndërsa partneri juaj ka nevojë për distancë për të rregulluar emocionet e tij.

Modelet e komunikimit të pasigurta

Ndryshimet në mënyrën se si komunikon partneri juaj shkaktojnë hiper-vigjilencë. Një përgjigje të vonuar në tekst, mesazhe më të shkurtra se zakonisht, ose një ndryshim në ton aktivizojnë shqetësimin. 

Nëse partneri juaj zakonisht dërgon mesazhe gjatë gjithë ditës, por papritmas hesht për orë të tëra, mendja juaj e mbush heshtjen me skenarët më të këqij.

Si rezultat i përvojave të hershme me kujdesin e paparashikueshëm, truri juaj ka mësuar të skanojë këto ndryshime. 

Përgjigjet e paqarta si “ndoshta” ose “do të shohim” lënë shumë hapësirë për interpretim, të cilin mendja juaj e shqetësuar shpesh e interpreton negativisht.

Frika nga angazhimi ose shumë afërsi

Paradoksalisht, si angazhimi ashtu edhe mungesa e tij mund të shkaktojnë ankth. 

Pasiguria në lidhje me statusin e marrëdhënies, planet e paqarta për të ardhmen, ose një partner që shmang definimin e marrëdhënies krijojnë paqëndrueshmëri. Ju dëshironi qartësi, por frikësoheni se kërkesa për të mund t’i largojë ata.

Plagët e marrëdhënieve të kaluara që dalin në pah

Trauma e pazgjidhur amplifikon nxitësit e tanishëm. 

Një koment i vogël nga partneri juaj aktual mund të ndjehet si një kërcënim ekzistencial sepse pa vetëdije evokon diçka nga e kaluara juaj. 

Tradhtia, infideliteti, ose braktisja e papritur në marrëdhëniet e mëparshme i mëson sistemit tuaj nervor se intimiteti ka rrezik, duke ju bërë hiper-sensitiv ndaj modeleve të ngjashme tani.

4. Rast: Një marrëdhënie që filloi të ndihej e sigurt

Një vajzë vinte në terapi sepse ndjente gjithmonë ankth në marrëdhënien e saj. Edhe kur partneri i tregonte kujdes, ajo fillonte të mendonte: “Do më lërë”, “Diçka nuk shkon”, “Nuk jam e mjaftueshme”. 

Kjo e bënte të kontrollonte, të kërkonte vazhdimisht siguri ose të mbyllej në vetvete. Me kalimin e kohës, kjo po e lodhte shumë atë dhe partnerin dhe po krijonte tension në marrëdhënie.

Si u trajtua (hapat)

• U identifikuan mendimet automatike
  Në terapi, ajo mësoi të dallonte momentet kur mendja e çonte drejt skenarëve negativë.
• U ndanë faktet nga frika
  Për çdo situatë, ajo filloi të pyesë: “Çfarë di realisht?” dhe “Çfarë po imagjinoj?”
• U praktikua komunikimi i drejtpërdrejtë
  Në vend që të mbyllej ose të testonte partnerin, ajo mësoi të shprehte nevojat e saj në mënyrë të qetë dhe të qartë.
• U punua me vetëvlerësimin
  Në terapi, fokusi u vendos tek ndërtimi i një ndjenje më të fortë sigurie brenda vetes, jo vetëm nga jashtë.
• U normalizuan emocionet
  Ajo kuptoi që ankthi nuk e bën “të gabuar” është një reagim që mund të kuptohet dhe të menaxhohet.

U punua me teknika terapeutike që ndihmojnë në zbutjen e gjurmëve emocionale nga e kaluara dhe mënyrat e hershme të lidhjes, duke krijuar më shumë qetësi dhe siguri në të tashmen.

Rezultati

Me kohë, ajo nuk reagonte më menjëherë nga frika. 

Nuk kishte nevojë për konfirmim të vazhdueshëm dhe filloi të ndihej më e qetë në marrëdhënie. Terapia e ndihmoi të kuptonte se problemi nuk ishte ajo vetë por mënyra si kishte mësuar të përjetonte lidhjet.

Konkluzion

MBAJ MEND: Atashimi ankthioz nuk është një “problem” që duhet luftuar, por një mënyrë e mësuar për të kërkuar siguri në një botë që dikur nuk ka dhënë mjaftueshëm. 

Ajo shfaqet si nevojë e thellë për afërsi, si frikë nga humbja dhe si mendime që nuk qetësohen lehtë, por në thelb tregon një sistem emocional që ka mësuar të qëndrojë gjithmonë vigjilent. 

Lajmi i mirë është se këto modele nuk janë të pandryshueshme. 

Përmes ndërgjegjësimit, marrëdhënieve më të shëndetshme dhe punës terapeutike, njeriu mund të mësojë një mënyrë të re lidhjeje, ku dashuria nuk shoqërohet me ankth, por me siguri, dhe ku afërsia nuk ndihet si rrezik, por si një hapësirë ku mund të jesh vetvetja.

“Kur ndalon së luftuari për të mos humbur dikë, fillon të fitosh veten.”