Postimet e fundit
Një shtëpi e çrregullt nuk është diagnozë. As një shtëpi perfekte nuk është dëshmi e mirëqenies. Mënyrat si kujdesemi për hapësirën tonë mund të jenë interesante për t’u vëzhguar.
Hap derën e shtëpisë tënde dhe shiko rreth vetes për 10 sekonda. Çfarë sheh?
Shtëpia nuk është thjesht një vend ku fle dhe ha. Është pasqyrë e asaj që ndodh në mendjen tënde edhe kur nuk e vëren dot vetë.
Psikologët e kanë studiuar prej kohësh lidhjen mes njeriut dhe hapësirës së tij personale: mënyra si organizojmë, përdorim ose neglizhojmë hapësirën ku jetojmë mund të lidhet me mënyrën si po përjetojmë jetën tonë emocionale.
Sepse ajo që ndodh në mendje shfaqet fillimisht në mënyrën si jetojmë.
Ja 10 shenja që një shtëpi e çrregullt tregon disa aspekte të pamenduara:
- Shtrati i parregulluar për ditë me radhë
- Enët e palara që grumbullohen
- Perdet gjithmonë të mbyllura
- Karrigia që është kthyer në gardërobë
- Shtëpia mbushet me gjëra që nuk përdoren
- Dhoma ku mungon drita natyrale
- Kuzhina nuk përdoret më
- Objekte të vjetra që nuk arrin t’i largosh
- Televizori ose telefoni që nuk fiket kurrë
- Një cep i shtëpisë gjithmonë perfekt
1. Shtrati i parregulluar për ditë me radhë
Një shtrat i parregulluar nuk tregon asgjë në vetvete. Ka njerëz që nuk e rregullojnë kurrë dhe janë krejt mirë. Por kur sjellja ndryshon nga ajo që ka qenë normale, ajo mund të bëhet domethënese psikologjikisht.
Mendoje si një termometër, jo si një diagnozë.
Nëse zakonisht zgjohesh, rregullon shtratin, bëhesh gati dhe nis ditën, por prej javësh nuk ke më energji as për këtë, mund të jesh duke përjetuar një rënie të energjisë, motivimit ose funksionimit të përditshëm.
Në psikologji, shpesh nuk na intereson vetëm sjellja, por ndryshimi nga funksionimi i mëparshëm.
Një shembull ilustrues:
një person që gjatë një periudhe të vështirë fillon të kalojë më shumë kohë në shtrat, shtyn dushin, ushqimin dhe detyrat e zakonshme dhe gradualisht humbet strukturën e ditës.
Shtrati i parregulluar nuk është problemi. Ai është thjesht një nga shenjat e dukshme të një sistemi që po humbet ritmin.
Është si të shohësh një orë që ka filluar të vonojë. Nuk të tregon menjëherë pse ka ndodhur, por të tregon se diçka ka ndryshuar.
2. Enët e palara që grumbullohen
Rrëmuja ka një veçori interesante: ajo prodhon më shumë rrëmujë.
Një gotë e palarë nuk të shqetëson shumë. Dhjetë pjata të grumbulluara në lavaman krijojnë një detyrë krejt tjetër.
Sa më shumë rritet detyra, aq më e madhe bëhet rezistenca për ta filluar.
Kjo mund të shihet edhe në periudhat e stresit ose mbingarkesës. Kur mendja është e zënë me probleme më të mëdha, detyrat e vogla mund të shtyhen vazhdimisht.
Jo sepse personi nuk e di çfarë duhet të bëjë, por sepse kapaciteti i tij mendor është tashmë i konsumuar.
Në praktikën psikologjike, kjo shpesh shfaqet në mënyrë shumë konkrete. Një person mund të thotë: “E di që duhen vetëm 15 minuta për t’i larë, por sa herë hyj në kuzhinë, më duket sikur kam një mal përpara.”
Këtu problemi nuk janë enët.
Është përjetimi i detyrës.
Kur edhe gjërat e vogla fillojnë të duken të pakapërcyeshme, ndonjëherë nuk kemi nevojë për më shumë kritikë ndaj vetes. Kemi nevojë të kuptojmë çfarë po e konsumon energjinë tonë.
3. Perdet gjithmonë të mbyllura
Ka një ndryshim të madh midis “më pëlqen një dhomë e errët” dhe “kam filluar të mos e hap më dritaren, perdet dhe derën”.
Në periudha të vështira, disa njerëz fillojnë të zvogëlojnë gradualisht hapësirën e tyre të jetës.
- Dalin më pak.
- Takohen me më pak njerëz.
- Kalojnë më shumë kohë në një dhomë.
- Perdet qëndrojnë të mbyllura dhe dita fillon të duket sikur zhvillohet vetëm brenda katër mureve.
Mund ta imagjinosh si një njeri që fillon të tërheqë ngadalë perdet jo vetëm të dritares, por edhe të jetës së tij.
Një person mund të thotë: “Nuk kam asgjë kundër njerëzve. Thjesht nuk kam dëshirë t'i shoh.” Nëse kjo shoqërohet me humbje interesi, lodhje, izolim ose ndryshime të tjera të rëndësishme, atëherë ia vlen të shihet si pjesë e një tabloje më të gjerë.
Jo sepse perdet shkaktojnë diçka.
Por sepse mënyra si e mbyllim hapësirën tonë pasqyron mënyrën si po tërhiqemi nga bota.
4. Karrigia që është kthyer në gardërobë
Pothuajse çdo shtëpi ka një të tillë.
Karrigia ku fillimisht vendos një xhaketë “për pak”, pastaj një palë pantallona, pastaj një bluzë dhe, pas disa ditësh, nuk mund të ulesh më.
Është një shembull i vogël i asaj që psikologjia e sjelljes e njeh mirë: shtyrja e një veprimi sot e bën veprimin e nesërm pak më të vështirë.
Kur kjo ndodh vetëm me rrobat, nuk ka ndonjë domethënie të madhe.
Por nëse i njëjti model shfaqet kudo, në email-e, telefonata, dokumente, vendime, punë, kujdes për veten, mund të kemi një tregues të mbingarkesës ose vështirësisë për të filluar.
Është si një borxh i vogël që nuk paguhet. Një nuk të shqetëson. Dhjetë fillojnë të rëndojnë.
Dhe shpesh personi nuk ka nevojë të dëgjojë: “Duhet të organizohesh më mirë.”
Mund të ketë nevojë të pyesë:
“Pse çdo gjë po më duket kaq e vështirë për ta filluar?”
5. Shtëpia mbushet me gjëra që nuk përdoren
Një kuti e re. Një palë këpucë. Një pajisje. Një objekt që e bleve sepse “ndoshta do të më duhet”.
Blerja vetë nuk është problem. Por marrëdhënia që kemi me blerjen mund të na tregojë diçka.
Për disa njerëz, blerja funksionon si një ndërprerje e shpejtë e emocioneve të pakëndshme. Stresi zëvendësohet për pak minuta me pritjen, kënaqësinë dhe risinë e një objekti të ri.
Kjo është arsyeja pse ndonjëherë një person mund të blejë diçka që nuk i nevojitet dhe vetëm më pas të pyesë veten: “Pse e bleva?”
Mund ta krahasojmë me një fashë. Ajo nuk e zgjidh plagën, por për një moment e mbulon.
Prandaj pyetja psikologjike është:
“Çfarë ndodh brenda teje pak para se të ndjesh nevojën për të blerë?”
6. Dhoma ku mungon drita natyrale
Një dhomë e errët nuk është shenjë e një problemi psikologjik. Por mënyra se si zgjedhim të jetojmë në të mund të jetë domethënëse.
Imagjino një person që dikur e fillonte mëngjesin duke hapur dritaret, dilte për kafe, punonte në hapësira të ndryshme dhe kishte një ritëm aktiv.
Pas një periudhe të vështirë, ai fillon të qëndrojë pothuajse gjithë ditën në të njëjtën dhomë. Dritaret qëndrojnë të mbyllura. Dita dhe nata fillojnë të duken pothuajse njësoj.
Nuk është dhoma ajo që na tregon se çfarë po ndodh.
Është ndryshimi në sjellje.
Në psikologji, konteksti ka rëndësi. Një sjellje merr kuptim kur e vendosim përballë historisë së personit, kohëzgjatjes dhe ndryshimeve të tjera që po ndodhin.
7. Kuzhina nuk përdoret më
Ka njerëz që nuk e kuptojnë sa shumë kanë ndryshuar derisa vënë re se nuk gatuajnë më.
Dikur blinin ushqime, provonin receta, shtronin tavolinën. Tani frigoriferi është bosh dhe ushqimi është kthyer në një vendim që duhet zgjidhur sa më shpejt.
Kjo mund të ndodhë për shumë arsye: mungesë kohe, ndryshim rutine, punë, stres, probleme financiare apo thjesht një periudhë e ngarkuar.
Por kur shoqërohet me humbje të interesit edhe për forma të tjera të kujdesit ndaj vetes, mund të jetë një sinjal që energjia psikologjike është ulur.
Është si një makinë që vazhdon të ecë, por ka filluar të heqë dorë nga funksionet jo të domosdoshme.
Dhe një nga funksionet e para që mund të humbasë është kënaqësia.
8. Objekte të vjetra që nuk arrin t’i largosh
Ndonjëherë një shtëpi ruan një arkiv të tërë emocional.
Një fotografi nga një marrëdhënie e përfunduar. Një dhuratë. Një letër. Një veshje që nuk përdoret më. Një objekt që nuk ka asnjë vlerë praktike, por që duket i pamundur për t’u hedhur.
Nuk do të thotë se personi është “i ngecur në të kaluarën”. Lidhjet emocionale me objektet janë pjesë normale e përvojës njerëzore.
Objektet mund të funksionojnë si ura drejt kujtimeve dhe identitetit tonë. Në këtë kuptim, të heqësh një objekt ndonjëherë ndihet sikur po heq një pjesë të një historie.
Një shembull ilustrues do të ishte dikush që pas përfundimit të një marrëdhënieje nuk ka më nevojë për asgjë që lidhet me të. Por vazhdon të mbajë një kuti të tërë me kujtime. Kur më në fund e hap, kupton se nuk po ruan sendet.
Po ruan një pjese të vetes.
Dhe kjo është arsyeja pse disa objekte janë shumë më të vështira për t’u hedhur sesa pesha e tyre fizike.
9. Televizori ose telefoni që nuk fiket kurrë
Ka njerëz që nuk e durojnë dot një shtëpi pa zhurmë.
Televizori ndizet sapo hyjnë në shtëpi. Telefoni është gjithmonë në dorë. Muzika vazhdon edhe kur nuk po e dëgjojnë.
Kjo mund të jetë thjesht preferencë. Por për disa njerëz, zhurma shërben si një perde psikologjike.
Sepse kur fiket gjithçka, mbetet mendja. Dhe mendja mund të ketë shumë për të thënë.
Një person mund të ketë kaluar gjithë ditën duke punuar, folur, lëvizur dhe konsumuar informacion. Në momentin që kthehet në shtëpi dhe gjithçka hesht, mendimet që janë shtyrë gjatë ditës bëhen më të pranishme.
Prandaj disa njerëz nuk kanë frikë nga heshtja. Kanë frikë nga ajo që dëgjojnë brenda saj.
Kjo nuk do të thotë se çdo person që fle me televizorin ndezur po shmang emocionet.
Por nëse nevoja për stimul të vazhdueshëm shoqërohet me ankth, shqetësim ose vështirësi për të qëndruar vetëm me mendimet, atëherë ia vlen të eksplorohet.
10. Një cep i shtëpisë gjithmonë perfekt
Dhe këtu ndodh diçka interesante. Sepse jo çdo reagim ndaj stresit është rrëmujë.
Disa njerëz, përkundrazi, fillojnë të kontrollojnë gjithçka.
Tavolina duhet të jetë perfekte. Jastëkët duhet të jenë në të njëjtin pozicion. Kuzhina duhet të jetë e pastër para gjumit. Një objekt jashtë vendit mund të krijojë irritim disproporcional.
Rregulli në vetvete nuk është problem. Por për disa njerëz, kontrolli i mjedisit mund të bëhet një mënyrë për të krijuar një ndjesi sigurie kur pjesë të tjera të jetës duken të pasigurta.
Është pak si të rregullosh një dhomë gjatë një stuhie. Stuhinë nuk mund ta ndalosh. Por mund të kontrollosh jastëkët, tavolinën, dollapin dhe kuzhinën.
Dhe për pak çaste kjo të jep ndjesinë se diçka është ende në duart e tua.
Kjo është arsyeja pse një shtëpi jashtëzakonisht e rregullt nuk duhet lexuar automatikisht si shenjë e një personi që “është mirë”.
Edhe kontrolli mund të jetë një mënyrë për të përballuar pasigurinë.
Në fund, nuk është shtëpia e çrregullt ajo që duhet të analizosh
Psikologjia nuk funksionon si një fjalor ku “enët e palara = depresion” dhe “shtëpia perfekte = ankth”. Njeriu është shumë më kompleks se kaq.
E njëjta shtëpi mund të jetë e çrregullt sepse dikush është i zënë, sepse ka fëmijë, sepse sapo është shpërngulur ose sepse thjesht nuk i intereson shumë rregulli.
Prandaj ajo që ka më shumë rëndësi nuk është një objekt i vetëm. Është modeli.
Dhe mbi të gjitha, është ndryshimi.
Nëse dikur kujdeseshe për hapësirën tënde dhe tani nuk ke më energji. Nëse dikur dilje dhe tani nuk dëshiron të dalësh. Nëse dikur gatuaje dhe tani mezi ushqehesh. Nëse dikur e përballoje heshtjen dhe tani ke nevojë për zhurmë gjatë gjithë kohës.
Atëherë ndoshta shtëpia nuk po të tregon se je “i çrregullt”.
Ndoshta po të tregon se je i lodhur.
Pzetja më e rëndësishme që mund t’i bësh vetes:
“A kam nevojë të rregulloj shtëpinë time, apo të kuptoj çfarë po ndodh me mua?”
Psikologu Online
Për atë që nuk thuhet kudo.
