Mendimet intruzive – A janë normale?

Mendimet intruzive përkufizohen si mendime që shfaqen në mënyrë të pavarur nga qëllimi i
personit dhe shpesh janë të vështira për t’u kontrolluar.

Ato nxisin shqetësim e ankth të madh, por ato janë të zakonshme dhe ka strategji që mund të përdorim për t’i menaxhuar.

Lexo më shumë:

1. A janë normale mendimet intruzive?
2. Çfarë i shkakton mendimet intruzive?
3. Si t’i identifikojmë mendimet intruzive?
4. Si t’i menaxhojmë mendimet intruzive?
5. Kur është e nevojshme të kërkosh ndihmë?

1. A janë normale mendimet intruzive?

Mendimet intruzive janë një pjesë normale e përvojës njerëzore. Shumica e njerëzve përjetojnë herë pas here mendime të rastësishme ose shqetësuese, si përfytyrimi i vetes duke qëlluar dikë gjatë një takimi të qetë, ose imagjinimi se diçka të keqe do t’i ndodhë një personi të dashur.

Në një studim të kryer nga Radomsky et al. (2014), rreth 93.6% e pjesëmarrësve kishin përjetuar të paktën një mendim ndërhyrës gjatë tre muajve të fundit. Kjo tregon se përjetimi i mendimeve të tilla është mjaft i zakonshëm.

Megjithatë, ato vërehen edhe në çrregullime të tjera, përfshirë çrregullimet e përdorimit të substancave, depresionin, çrregullimin e stresit post-traumatik dhe çrregullimet e ankthit.

2. Çfarë i shkakton mendimet intruzive?

Shkaku i saktë i mendimeve ndërhyrëse nuk është kuptuar ende plotësisht.

Megjithatë, besohet se në shfaqjen, shpeshtësinë dhe intensitetin e tyre, ndikojnë një kombinim faktorësh biologjikë, psikologjikë dhe mjedisorë. Duke përfshirë stresin, sëmundjet, mungesen e gjumit dhe ndryshimet e rëndësishme në jetë, si për shembull ardhja në jetë e një fëmije.

Pra, mendimet intruzive mund të shfaqen edhe në periudha të zakonshme të jetës, veçanërisht kur trupi dhe mendja janë nën ngarkesë të shtuar.

3. Si t’i identifikojmë mendimet intruzive?

Mendimet intruzive janë mendime, imazhe ose impulse që shfaqen papritur dhe pa qëllim të vetëdijshëm.

Ato kanë përmbajtje të pakëndshme, të frikshme ose të pazakontë për personin dhe shpesh nuk përputhen me vlerat apo mënyrën e tij të zakonshme të të menduarit.

Për shembull, një person mendon papritur se do të dëmtojë dikë që do, edhe pse nuk ka asnjë dëshirë për ta bërë këtë. Mendime të tilla shfaqen edhe te persona që nuk kanë ndonjë çrregullim psikologjik.

Prandaj, fakti që të shfaqet një mendim intruziv nuk do të thotë domosdoshmërisht se ai pasqyron dëshirat, qëllimet apo karakterin tënd.

4. Si t’i menaxhojmë mendimet intruzive?

Sa më shumë të përqendrohesh te një mendim intruziv, aq më shumë mund të rritet ankthi.

Në vend që të luftosh kundër mendimeve të padëshiruara, mëso t’i pranosh dhe të bashkëjetosh me to.

Kur një mendim i tillë shfaqet, provo si më poshtë:

➢ Emërtoje mendimin

Kur shfaqet një mendim i padëshiruar, identifikoje atë si një mendim intruziv, në vend që ta trajtosh si një fakt apo paralajmërim. Për shembull: “Po përjetoj mendimin se mund të ndodhë diçka e keqe” në vend të “Diçka e keqe do të ndodhë”.

➢ Mos u përpiq ta luftosh ose ta largosh me forcë

Është normale të dëshirosh që një mendim shqetësues të zhduket, por përpjekja e vazhdueshme për ta kontrolluar mund të të mbajë të përqendruar pikërisht tek ai.

Në vend që të thuash “Nuk duhet ta mendoj këtë”, lejo mendimin të jetë aty pa u përfshirë në të.

➢ Kujtoji vetes se një mendim nuk është fakt

Mendja prodhon shumë skenarë, imazhe dhe ide pa qenë ato domosdoshmërisht të vërteta ose të dëshiruara.

Të mendosh “po sikur të humbas kontrollin?” nuk do të thotë se do ta humbasësh atë.

➢ Mos u përfshi në analizime të pafundme

Pyetjet si “Pse e mendova këtë?”, “Çfarë do të thotë kjo për mua?” ose “Po sikur të jetë e vërtetë?” e mbajnë mendimin gjallë.

Në vend që të kërkosh një përgjigje të sigurt, thuaji vetes: “Nuk kam nevojë ta zgjidh këtë mendim tani.”

➢ Ktheje vëmendjen te ajo që po bën

Pasi e ke vërejtur mendimin, rikthehu gradualisht te aktiviteti në të cilin ishe përfshirë.

Për shembull, nëse mendimi shfaqet ndërsa je duke punuar, vazhdo punën; nëse je duke biseduar me dikë, rikthehu te biseda. Qëllimi nuk është ta zhdukësh mendimin, por të mos lejosh që ai të drejtojë sjelljen tënde

➢ Përdor një frazë të shkurtër për ta lënë mendimin të kalojë

..si: “Është vetëm një mendim”, “Nuk kam nevojë t’i përgjigjem këtij mendimi” ose “Mund ta kem këtë mendim dhe të vazhdoj ditën time.”

5. Kur është e nevojshme të kërkosh ndihmë?

Kërko ndihmën e një profesionisti të shëndetit mendor nëse mendimet e padëshiruara kanë filluar të ndikojnë në jetën tënde të përditshme.

Veçanërisht nëse po të vështirësojnë punën, marrëdhëniet ose aktivitetet që zakonisht të pëlqejnë.

Megjithatë, edhe nëse mendimet ndërhyrëse nuk po ndikojnë ndjeshëm në jetën tënde, mund të flasësh me një profesionist për të marrë mbështetje dhe për të mësuar mënyra për t’i menaxhuar.

Përmbledhje

Mendimet intruzive janë mendime, imazhe ose impulse të padëshiruara që shfaqen papritur dhe janë një pjesë e zakonshme e përvojës njerëzore, pa nënkuptuar domosdoshmërisht dëshirat apo qëllimet tona.

Megjithatë, kur ato shkaktojnë shqetësim të madh ose ndikojnë në jetën e përditshme, është e rëndësishme të mësohen mënyra për t’i menaxhuar dhe, kur është e nevojshme, të kërkohet ndihma e një profesionisti.

Shkruajti Fjorela Petriti