Skizofrenia - Çfarë është, simptomat dhe trajtimi

Skizofrenia është sëmundje psikotike e trurit, ku i prekuri ka një vlerësim jashtëzakonisht të dëmtuar të realitetit. Emërtohet si sëmundje dhe jo çregullim sepse ka evidencë të qartë shkencore klinike dhe empirike për dëmtime organike të trurit, njësoj si çdo sëmundje tjetër mjekësore.

Në këtë artikull do të lexoni:

Simptomat e skizofrenisë
Llojet e skizofrenisë sipas ICD-10 dhe DSM-IV
Faktoret e rrezikut për skizofreni
Trajtimi i skizofrenisë

1. Simptomat e skizofrenisë

Kur sëmundja është aktive, ajo mund të karakterizohet nga episode në të cilat personi nuk është në gjendje të bëjë dallimin midis përvojave reale dhe joreale.

Ashtu si me çdo sëmundje, ashpërsia, kohëzgjatja dhe shpeshtësia e simptomave mund të ndryshojnë.

Të gjitha simptomat dhe shenjat klinike të skizofrenisë, mund të klasifikohen sipas këtyre katër dimensioneve:

Ndryshime emocionale

Afekt i çorganizuar;
I papërshtatshëm;
Shprehje emocionale fëmijnore;

Ndryshime në preceset njohëse

Deluzione;
Halucinacione;
Përqëndrim i dobët;

Ndryshime në sjellje

E çorganizuar;
E papërshtatshme;
Katatonike (mpirje, ngurtësim i gjymtyrëve, refuzim për të ngënë ose pirë ose e kundërta axhitim motorr);

Ndryshime fiziologjike

Çrregullim i zakoneve të gjumit;
Sjelljeve seksuale;
Aftësive motorrike;

Diagnostikimi i skizofrenisë bazohet në shfaqjen e simptomave si më poshtë. Simptomat ndahen në tre kategori kryesore:

Simptoma pozitive

Janë shtrembërime të funksioneve normale dhe përfshijnë humbje të kontaktit me realitetin, si:

Halucinacione, të tilla si dëgjimi i zërave ose shikimi i gjërave që nuk ekzistojnë, paranoja dhe perceptimet, besimet dhe sjelljet e ekzagjeruara ose shtrembëruara.
Deluzione, të tilla si besimet false p.sh sikur dikush po i ndjek;
I folur i çorganizuar;
Sjellje e çorganizuar ose sjellja katatonike (axhitim motorr dhe verbal);

Simptoma negative

Janë rënie të funsioneve normale si:

Rënie e aftësisë për të shprehur emocione ose për të gjetur kënaqësi;
Gjykim i dobët dhe të menduar steriotipik;
Probleme në rrjedhshmërinë e të menduarit dhe të folurit;
Dëmitim i vëmendjes dhe përqëndrimit;
Dëmtimi i aftësive praktike;
Dëmtim i raporteve me të tjerë;
Kufizime në cilësinë e jetës;
Pasivitet, apati dhe tërheqje e dukshme sociale;
Mungesë motivimi;

Sidoqoftë, para se të bëhet një diagnozë, një psikiatër duhet të kryejë një ekzaminim të plotë mjekësor për të përjashtuar efektet e substancave nëse janë përdorur ose sëmundjeve të tjera neurologjike ose mjekësore, simptomat e të cilave imitojnë skizofreninë.

2. Llojet e skizofrenisë sipas ICD-10 dhe DSM-IV

Klasifikimi i skizofrenisë sipas ICD-10:

Skizofrenia:
- Skizofrenia paranoide
- Skizofrenia hebefrenike
- Skizofrenia katatonike
- Skizofenia e padiferencuar
- Depresioni post skizofrenik
- Skizofrenia e mbetur
- Skizofrenia e thjeshtë
Çrregullimi skizotipal
Çrregullimi deluzional i vazhdueshëm
Çrregullimi deluzional i ndërprerë
Çrregullimi psikotik akut dhe kalimtar
Çrregullimi skizoafektiv
Çrregullime të tjera psikotike joorganike
Psikozë joorganike e paspecifikuar

Klasifikimi i skizofrenisë sipas DSM-IV TR:

Skizofrenia
Çrregullimi skizofrenifrom
Çrregullimi skizoafektiv
Çrregullimi deluzional
Çrregullimi psikotik i shkurtër
Çrregullimi psikotik i përbashkët
Çrregullimi psikotik për shkak të: (specifikohet gjendja shëndetësore)
- Me deluzione
- Me halucinacione
Çrregullime psikotike i shkaktuar nga substancat:
- Fillimi xx gjatë intoksikimit
- Fillimi xx pas ndërprerjes
Çrregullimi psikotik i paspecifikuar

3. Faktoret e rrezikut për skizofreni

Studiuesit besojnë se skizofrenia është sëmundje me origjinë shumëfaktoriale si:

Faktorët gjenetikë;
Faktorët mjedisorë;
Stresorët e jetës;
Përdorimi i substancave;
Ilaçe të caktuara;
Çrregullime të tjera nxitëse si çrregullimet e ankthit dhe çrregullimi depresiv madhor.

Meqenëse faktorë të shumtë mund të kontribuojnë, shkencëtarët ende nuk mund të jenë specifikë për shkakun e saktë në secilin rast individual.

4. Trajtimi i skizofrenisë

Trajtimi mund të ndihmojë shumë njerëz me skizofreni të bëjnë jetë produktive. Ashtu si me sëmundjet e tjera kronike, disa pacientë bëhen jashtëzakonisht mirë, ndërsa të tjerët vazhdojnë të jenë simptomatikë dhe kanë nevojë për mbështetje dhe ndihmë.

Pasi kontrollohen simptomat e skizofrenisë, lloje të ndryshme të terapisë mund të vazhdojnë të ndihmojnë njerëzit të menaxhojnë sëmundjen dhe të përmirësojnë jetën e tyre.

Trajtimet janë si më poshtë:

Medikamente

Medikamentet janë themeli i trajtimit të skizofrenisë dhe ilaçet antipsikotike janë ilaçet më të zakonshme të përshkruara, për kurimin e sëmundjes.

Mendohet se ata kontrollojnë simptomat duke ndikuar në neurotransmetuesin e trurit, dopaminën.

Terapia dhe mbështetja psikosociale

Mund t’i ndihmojnë njerëzit të:

Mësojnë aftësitë shoqërore;
Të përballojnë stresin;
Të identifikojnë shenjat paralajmëruese të hershme të rikthimit;
Të zgjasin periudhat e përmirësimit;

Rehabiliimi

Për shkak se skizofrenia zakonisht godet në moshën e rritur të hershme, individët me çrregullim shpesh përfitojnë nga rehabilitimi për të:

Zhvilluar aftësi të menaxhimit të jetës;
Përfunduar arsimimin;
Mbajtur punën;

Psiko edukim i familjes

Për shumë njerëz që jetojnë me skizofreni mbështetja e familjes është veçanërisht e rëndësishme për shëndetin dhe mirëqenien e tyre. Është thelbësore për familjet të informohen dhe të dinë si të bashkëjetojnë me një anëtar me skizofreni.

Optimizmi është i rëndësishëm dhe pacientët, anëtarët e familjes dhe profesionistët e shëndetit mendor duhet të kenë parasysh se shumë pacientë kanë një përmirësim të sëmundjes, kur ka bashkëpunim mes tyre.

Konkluzion

Ndërsa nuk ka shërim për skizofreninë, kërkimet po çojnë në trajtime inovative dhe më të sigurta. Ekspertët gjithashtu po zbulojnë shkaqet e sëmundjes duke studiuar gjenetikën, duke kryer kërkime në sjellje dhe duke përdorur imazhe të avancuara për të parë strukturën dhe funksionin e trurit.

Skizofrenia nuk do të thotë personalitet i ndarë ose personalitet i shumëfishtë. Shumica e njerëzve me skizofreni nuk janë më të rrezikshëm ose të dhunshëm se njerëzit në popullatën e përgjithshme.

Hulumtimet kanë treguar se skizofrenia prek burrat dhe gratë në mënyrë të barabartë, por mund të ketë një fillim të hershëm te meshkujt.

Skizofrenia përmban disa simptoma si:

Halucinacionet;
Deluzionet;
Sjellje të çuditshme dhe katonike;
Terheqje sociale, apati etj.

Trajtimi i hershëm mund të ndihmojë të prekurin, si dhe familjarët e tyre.

Është e rëndësishme të përmendet psiko edukimi i famailjes për sëmnundjen, që përfshin:

Informim mbi sëmundjen;
Mënyra menaxhimi dhe trajtimi në ambjent shtëpie;
Rritje dhe lehtësim i aktiviteteve të përbashkëta familjare;

Mos marrja e ilaçeve, përdorimi i alkoolit ose drogave të paligjshme dhe situatat stresuese kanë tendencë të rrisin simptomat. Sidoqoftë me trajtimin e duhur, shumica e simptomave të skizofrenisë do të përmirësohen shumë dhe mundësia e përsëritjes mund të zvogëlohet.